Meer dan gevoelig zijn
Misschien weet je al een tijdje dat je hoogsensitief bent.
Je hebt erover gelezen. Misschien heb je een test gedaan. Je herkent jezelf in verhalen van andere hoogsensitieve mensen. Je weet inmiddels dat je veel waarneemt, dat je diep kunt verwerken en dat je sneller overprikkeld kunt raken.
Maar wat betekent hoogsensitiviteit nu eigenlijk precies?
Want hoogsensitief zijn wordt nogal eens teruggebracht tot:
“Je bent gewoon wat gevoeliger.”
Of:
“Je kunt niet zo goed tegen prikkels.”
Daarmee doe je hoogsensitiviteit eigenlijk tekort.
Hoogsensitiviteit gaat niet alleen over snel geraakt worden of veel voelen. Het gaat over de manier waarop je informatie uit je omgeving en uit jezelf verwerkt.
Je neemt veel waar. Je verwerkt wat je waarneemt diep. En daardoor kan iets wat voor een ander klein lijkt, bij jou veel meer informatie bevatten.
Dat kan een kwaliteit zijn.
Maar het kan ook betekenen dat je meer tijd nodig hebt om alles wat binnenkomt te verwerken.
Hoogsensitiviteit is geen stoornis
Het is belangrijk om daar meteen duidelijk over te zijn.
Hoogsensitiviteit is geen diagnose en geen psychische stoornis.
Het is een persoonskenmerk.
Je kunt dus hoogsensitief zijn zonder dat er iets met je “mis” is.
Tegelijkertijd betekent dat niet dat hoogsensitiviteit altijd gemakkelijk is.
Je kunt bijvoorbeeld veel plezier beleven aan een intens gesprek, een mooie omgeving of een inspirerende dag en daar tegelijkertijd behoorlijk van moeten herstellen.
Je kunt genieten van mensen en toch behoefte hebben aan tijd alleen.
Je kunt heel goed functioneren en toch merken dat een periode met veel prikkels uiteindelijk zijn tol eist.
Daar zit een belangrijk verschil.
Hoogsensitiviteit is niet hetzelfde als overbelasting.
Maar je manier van verwerken kan er wel voor zorgen dat bepaalde omstandigheden meer invloed op je hebben.
Je neemt meer waar dan alleen wat er letterlijk gebeurt
Stel dat je met iemand aan tafel zit.
Die persoon zegt:
“Het gaat prima.”
Voor de één is dat misschien voldoende informatie.
Maar jij merkt misschien dat de toon anders klinkt dan anders. Je ziet een kleine verandering in de gezichtsuitdrukking. Je merkt dat iemand stiller is. Misschien voelt de sfeer anders.
Je neemt dus niet alleen de woorden waar.
Je neemt ook allerlei subtiele signalen mee.
Dat kan een prachtige kwaliteit zijn.
Je kunt goed aanvoelen wat er in een situatie gebeurt. Je ziet details. Je merkt veranderingen op. Je kunt verbanden leggen die een ander misschien niet direct ziet.
Maar hier zit ook een belangrijke valkuil.
Iets waarnemen betekent nog niet dat je weet wat het betekent.
Als iemand stil is, weet je bijvoorbeeld niet automatisch waarom.
Je kunt de verandering opmerken.
Daarna begint de interpretatie.
Is er iets aan de hand?
Heb ik iets verkeerd gezegd?
Is ze boos?
Moet ik iets doen?
En voor je het weet, ben je niet alleen meer aan het waarnemen. Je bent ook aan het invullen.
Dat onderscheid is belangrijk.
Diepe verwerking
Een ander belangrijk onderdeel van hoogsensitiviteit is dat informatie vaak diep wordt verwerkt.
Je kunt een gesprek voeren en er later nog over nadenken.
Niet omdat je per se onzeker bent.
Maar omdat je hoofd verbanden blijft leggen.
Je hoort iets en denkt daar later nog eens over na.
Je ziet een situatie vanuit verschillende kanten.
Je bedenkt wat iets betekent.
Je legt verbanden met eerdere ervaringen.
Je vraagt je af wat er achter een bepaalde opmerking zat.
Dat kan ervoor zorgen dat je soms meer tijd nodig hebt om tot een besluit te komen.
Je wilt niet alleen weten:
Wat gebeurt hier?
Maar ook:
Wat betekent dit?
En:
Wat klopt hier wel en niet?
Dat is iets anders dan eindeloos piekeren.
Natuurlijk kan diep verwerken ook omslaan in piekeren. Maar de twee zijn niet hetzelfde.
Diepe verwerking kan juist helpen om tot inzichten te komen, verbanden te zien en weloverwogen keuzes te maken.
Waarom je sneller overprikkeld kunt raken
Als je veel waarneemt én informatie diep verwerkt, kan er op een dag behoorlijk wat binnenkomen.
Niet alleen geluiden, licht of drukte.
Ook gesprekken.
Emoties.
Verwachtingen.
Veranderingen.
Sociale contacten.
Werkdruk.
Beslissingen.
Alles wat je onderweg opmerkt.
En dat kan zich opstapelen.
Misschien merk je dat pas later.
Je komt thuis en wilt eigenlijk alleen maar stilte.
Je hebt geen zin meer om te praten.
Je hoofd voelt vol.
Je bent sneller geïrriteerd.
Of je bent gewoon helemaal leeg.
Dat betekent niet automatisch dat je dag “te druk” was.
Soms was de hoeveelheid informatie die je hebt verwerkt simpelweg groot.
Daarom kan het ook gebeuren dat je na een ogenschijnlijk rustige dag moe bent.
Een dag waarop er weinig bijzonders is gebeurd, kan toch veel verwerking hebben gevraagd.
HSP zijn betekent niet dat je alles moet vermijden
Dit vind ik een belangrijke.
Wanneer je ontdekt dat je hoogsensitief bent, kan het verleidelijk zijn om vooral te kijken naar wat je moet vermijden.
Minder drukte.
Minder mensen.
Minder afspraken.
Minder prikkels.
Meer rust.
Dat kan soms nodig zijn.
Maar hoogsensitiviteit betekent niet dat je je leven steeds kleiner moet maken.
De vraag is eerder:
Wat past bij mij en wat heb ik nodig om dit op een goede manier te kunnen doen?
Misschien houd je van concerten, maar heb je daarna een rustige avond nodig.
Misschien vind je sociale contacten heerlijk, maar kun je niet drie afspraken op één dag hebben.
Misschien werk je graag met mensen, maar heb je tussendoor momenten zonder overleg nodig.
Misschien vind je reizen geweldig, maar weet je inmiddels dat je na thuiskomst niet meteen weer van alles moet plannen.
Dan gaat het niet om vermijden.
Het gaat om rekening houden met hoe jij werkt.
En daar wordt hoogsensitiviteit persoonlijk
Er bestaat natuurlijk veel algemene informatie over HSP.
Je kunt lezen wat hoogsensitiviteit betekent.
Je kunt kenmerken herkennen.
Je kunt leren over prikkelverwerking en diepe verwerking.
Maar uiteindelijk blijft de belangrijkste vraag:
Wat betekent mijn hoogsensitiviteit voor mij?
Want twee hoogsensitieve vrouwen kunnen heel verschillend zijn.
De één krijgt energie van veel sociale contacten.
De ander heeft juist veel tijd alleen nodig.
De één zoekt uitdaging en afwisseling.
De ander gedijt bij rust en voorspelbaarheid.
De één merkt vooral geluid en drukte op.
De ander is vooral sterk afgestemd op emoties en sfeer.
Er is dus niet één manier waarop een hoogsensitieve vrouw zich hoort te gedragen.
Je hoeft jezelf niet in een HSP-profiel te passen.
Je mag juist gaan ontdekken hoe jouw hoogsensitiviteit werkt.
Hoogsensitiviteit is niet het hele verhaal
Dit is misschien wel de belangrijkste nuance.
Niet alles wat je ervaart, komt doordat je hoogsensitief bent.
Je kunt HSP zijn én perfectionistisch.
Je kunt HSP zijn én veel verantwoordelijkheid dragen.
Je kunt HSP zijn én moeite hebben met grenzen.
Je kunt HSP zijn én stress ervaren.
Je kunt HSP zijn én onzeker zijn.
Maar die dingen zijn niet automatisch hetzelfde als hoogsensitiviteit.
Soms helpt het juist om onderscheid te maken.
Wat hoort bij mijn manier van informatie verwerken?
Wat heb ik mezelf in de loop van mijn leven aangeleerd?
Wat komt voort uit mijn omstandigheden?
En wat heb ik misschien jarenlang gedaan om me aan te passen?
Dat onderscheid kan veel helderheid geven.
Want zodra alles wordt verklaard vanuit “ik ben nu eenmaal HSP”, blijft er weinig ruimte over om iets te veranderen.
Terwijl juist daar voor mij de interessante vraag begint.
Van weten dat je HSP bent naar jezelf begrijpen
Misschien heb je inmiddels al veel kennis over hoogsensitiviteit.
Dat is waardevol.
Maar kennis wordt pas echt betekenisvol wanneer je jezelf erin leert herkennen.
Niet alleen:
Ik ben snel overprikkeld.
Maar:
Ik merk dat vooral sociale spanning veel met mij doet.
Niet alleen:
Ik verwerk dingen diep.
Maar:
Ik heb blijkbaar tijd nodig voordat ik weet wat ik werkelijk van iets vind.
Niet alleen:
Ik ben gevoelig voor de sfeer.
Maar:
Ik moet leren onderscheiden wat ik waarneem en wat ik vervolgens invul.
Daar begint zelfkennis.
En misschien is dat uiteindelijk wel de belangrijkste stap:
niet proberen minder hoogsensitief te worden, maar steeds beter begrijpen hoe jouw hoogsensitiviteit werkt.
Zodat je er niet alleen last van hebt wanneer het te veel wordt, maar er ook bewust mee kunt leven.
In je werk.
In je relaties.
In je keuzes.
En in de manier waarop je je leven inricht.
0 Reacties